ენა, სადაც არ არსებობს რიცხვის ცნება
სწავლულებმა აღმოაჩინეს ენა, რომელშიც არ არსებობს რიცხვის ცნება. ამ ენაზე პირაას ტომი ლაპარაკობს. ტომში 300 მდე ადამიანი შედის. ისინი ბრაზილიის ჩრდილო_დასავლეთ რეგიონში ცხოვრობენ.
მასაჩუსეტის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტის ლინგვისტებმა გამოარკვიეს, რომ პირაა რომის ადამიანები მხოლოდ 2 დიფერენციას გამოიყენებენ, რომლებიც მხოლოდ “რამდნიმე” და “ბევრს’ აღნიშნავს.კონკრეტული რიცხვები რაოდენობის გამოსახატავად ამ ენაში არ აესებობს. მეცნიერული აზრით, ეს აღმოჩენა აჩვენებს, რომ რიცხვის აღმნიშვნელი სიტყვები კულტურის განუყოფელი ნაწილი შეიძლება არც იყოს, ის გამომუშავდება ადამიანთა ცხოველმყოფელი მოქმედების პროცესში.
სწავლულებმა წამოაყენეს ათვლის ასეთი სიტემის ლოგიკური ახსნა. საქმე ის არის, რომ ნებისმიერი საგნის მცირე როდენობა ადამიანს რიცხვების გარეშეც შეუძლია დაიმახსოვროს, შესაბამისად, პირაას ხალხი, უბრალოდ, თავის მეხსიერებას ეყრდნობა. თუ საგნები 5_6 ზე
მეტია ,მაშინ მათი დამახსოვრება ძნელია და დასამახსოვრებლად მიმართავენ უბრალო დეფინაციას “ბევრი”.
პასუხი ძალიან მარტივია: არც არფერი არ ქვია. საქმე ისაა, რომ ადამიანმა ჯერ არ იცის ასეთი რიცხვი და სავარაუდოა, რომ მისი მიგნება თითქმის შეუძლებელია.რიცხვთა სამყარო ხომ უსასრულოა.
რა ქვია ყველაზე დიდი რიცხვს ?!
პასუხი ძალიან მარტივია: არც არფერი არ ქვია. საქმე ისაა, რომ ადამიანმა ჯერ არ იცის ასეთი რიცხვი და სავარაუდოა, რომ მისი მიგნება თითქმის შეუძლებელია.რიცხვთა სამყარო ხომ უსასრულოა.
გავიხსენოთ პატარა ისტორია ჭადრაკის გამომგონებელზე:
ბრძენი, რომელმაც ჭადრაკი გამოიგონა, მოულოდნელად დაიბარეს მეფესთან.
აღმოჩნდა, რომ ის უნდა დაეჯილდოვებინათ, რადგან მეფეს ძალიან მოწონებოდა ჭადრაკი.
– მითხარი რა გინდა, შენს ნებისმიერ სურვილს შევასრულებ, – უთხრა ბრძენს მეფემ.
დაფიქრდა ბრძენი და უპასუხა: – მე ვითხოვ მივიღო პირველ უჯრაზე ერთი მარცვალი ხორბალი, მეორეზე – 2, მესამეზე – 4, მეოთხეზე- 8, მეხუთეზე – 16 და ა.შ.
– კარგი, – უთხრა მეფემ, – შენს ხორბალს ახლავე მიიღებ. მაგრამ გაოცებული ვარ, რომ ასე ცოტა მოითხოვე. ეს ნიშნავს, რომ პატივს არ მცემ. ახლავე უკან დაიხიე.
მოხუცი ბრძენი გავიდა გარეთ და ღიმილით ელოდა თავის ,,პრიზს” სასახლის კართან. საღამოს მეფე დაინტერესდა, გადასცეს თუ არა ბრძენს ხორბალი.
– არა, – უპასუხა მსახურმა, – მათემატიკოსებმა ვერ გამოიანგარიშეს, რამდენი ტომარა უნდა გადაეცეს მას.
– ახლავე მომიყვანეთ აქ მეცნიერები, – ბრძანა მეფემ.
– მბრძამებელო, ნუ იჩქარებთ ჩვენს დასჯას. დილამდე, ვიმედოვნებთ, დავამთავრებთ დათვლას, – ითხოვეს მათემატიკოსებმა.
– მიეცით მას ერთი ტომარა მარცვალი, ეს ხომ მის დასახელებულ რაოდენობაზე მეტი იქნება? – იყვირა მეფემ.
– არანაირად, – მიუგეს მათემატიკოსებმა, – ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ტომრები არ გვეყოფა.
დილით მთავარი მათემატიკოსი მივიდა მეფესთან და მიუტანა მას ერთი ხელით ქაღალდის გრაგნილი, მეორე ხელით – ნაჯახი.
– მბრძანებელო, მე ვიცი, რამდენი მარცვალი უნდა მივცეთ ბრძენს, მაგრამ ის ისეთი რიცხვია, რომ ჯობს თავი მომაჭრათ.
– არ აქვს მნიშვნელობა, ხუთი ტომარა იქნება თუ ექვსი. როგორ, ნუთუ არ მომეპოვება ამდენი ხორბალი? თქვი! – ბრძანა მეფემ.
– კარგი, მბრძანებელო, ეს თქვენ თვითონ მთხოვეთ. იცოდეთ, რომ თქვენს ყველა ბეღელში არ არის ამ რაოდენობის მარცვლეული. არ არის მთელი სამეფოს ბეღლებშიც კი. და არც მთელ პლანეტაზე. მაშ ასე, ხვალვე გაეცით ბრძანება, დააშრონ ოკეანეები და დაიპყარით ახალი მიწები, რომ დათესოთ მარცვალი. სწორედ ამის შემდეგ შეძლებთ თქვენი დანაპირების შესრულებას. თქვენ, ჩემო მბრძანებელო, დაინტერესდით რიცხვებით და აი იცინიც: 18 კვინტილიონ 446 კვადრილიონ 744 ტრილიონ 71 მილიარდ 709 მილიონ 551 ათას 615.
აღმოჩნდა, რომ ის უნდა დაეჯილდოვებინათ, რადგან მეფეს ძალიან მოწონებოდა ჭადრაკი.
– მითხარი რა გინდა, შენს ნებისმიერ სურვილს შევასრულებ, – უთხრა ბრძენს მეფემ.
დაფიქრდა ბრძენი და უპასუხა: – მე ვითხოვ მივიღო პირველ უჯრაზე ერთი მარცვალი ხორბალი, მეორეზე – 2, მესამეზე – 4, მეოთხეზე- 8, მეხუთეზე – 16 და ა.შ.
– კარგი, – უთხრა მეფემ, – შენს ხორბალს ახლავე მიიღებ. მაგრამ გაოცებული ვარ, რომ ასე ცოტა მოითხოვე. ეს ნიშნავს, რომ პატივს არ მცემ. ახლავე უკან დაიხიე.
მოხუცი ბრძენი გავიდა გარეთ და ღიმილით ელოდა თავის ,,პრიზს” სასახლის კართან. საღამოს მეფე დაინტერესდა, გადასცეს თუ არა ბრძენს ხორბალი.
– არა, – უპასუხა მსახურმა, – მათემატიკოსებმა ვერ გამოიანგარიშეს, რამდენი ტომარა უნდა გადაეცეს მას.
– ახლავე მომიყვანეთ აქ მეცნიერები, – ბრძანა მეფემ.
– მბრძამებელო, ნუ იჩქარებთ ჩვენს დასჯას. დილამდე, ვიმედოვნებთ, დავამთავრებთ დათვლას, – ითხოვეს მათემატიკოსებმა.
– მიეცით მას ერთი ტომარა მარცვალი, ეს ხომ მის დასახელებულ რაოდენობაზე მეტი იქნება? – იყვირა მეფემ.
– არანაირად, – მიუგეს მათემატიკოსებმა, – ჩვენ ვფიქრობთ, რომ ტომრები არ გვეყოფა.
დილით მთავარი მათემატიკოსი მივიდა მეფესთან და მიუტანა მას ერთი ხელით ქაღალდის გრაგნილი, მეორე ხელით – ნაჯახი.
– მბრძანებელო, მე ვიცი, რამდენი მარცვალი უნდა მივცეთ ბრძენს, მაგრამ ის ისეთი რიცხვია, რომ ჯობს თავი მომაჭრათ.
– არ აქვს მნიშვნელობა, ხუთი ტომარა იქნება თუ ექვსი. როგორ, ნუთუ არ მომეპოვება ამდენი ხორბალი? თქვი! – ბრძანა მეფემ.
– კარგი, მბრძანებელო, ეს თქვენ თვითონ მთხოვეთ. იცოდეთ, რომ თქვენს ყველა ბეღელში არ არის ამ რაოდენობის მარცვლეული. არ არის მთელი სამეფოს ბეღლებშიც კი. და არც მთელ პლანეტაზე. მაშ ასე, ხვალვე გაეცით ბრძანება, დააშრონ ოკეანეები და დაიპყარით ახალი მიწები, რომ დათესოთ მარცვალი. სწორედ ამის შემდეგ შეძლებთ თქვენი დანაპირების შესრულებას. თქვენ, ჩემო მბრძანებელო, დაინტერესდით რიცხვებით და აი იცინიც: 18 კვინტილიონ 446 კვადრილიონ 744 ტრილიონ 71 მილიარდ 709 მილიონ 551 ათას 615.
მილიონი ეს არის რიცხვი 6 ნულით;
მილიარდი- 9 ნულით;
ტრილიონი- 12 ნულით;
კვადრილიონი- 15 ნულით;
კვინტილიონი- 18 ნულით;
სექსტილიონი- 21 ნულით;
სეპტილიონი- 24 ნულით;
.
.
.
ბაგინტილიონი- 63 ნულით;
გარდა ამისა, არის კიდევ ერთი გიგანტი – გუგოლი, რომელიც 100 ნულით ბოლოვდება. ეს რიცხვი შემოიტანა ამერიკელმა მათემატიკოსმა კასტნერმა. გუგოლი ყველაზე დიდი რიცხვია, რომელსაც სახელი ქვია.
თუმცა, საინტერესოა, რომ გუგოლი ყველაზე დიდ რიცხვად ითვლება მხოლოდ რუსეთში, აშშ-ში,კანადაში, საფრანგეთში და კიდევ რამდენიმე ქვეყანაში. დიდ ბრიტანეთში, გერმანიასა და ესპანეთში არის რიცხვი, რომელიც მეტია გუგოლზე – ეს არის ვიგინ-ტელიონი, რომელიც შეიცავს 120 ნულს.


Nice
ReplyDelete